ภาวะของโปรแกรมฉีดฟิลเลอร์อุดกั้นหลอดเลือดปอด (Pulmonary Embolism) คืออะไร? ทำไมถึงเป็นอันตรายถึงชีวิต

ในการทำหัตถการโปรแกรมฉีดฟิลเลอร์ไม่ได้มีความเสี่ยงเพียงอาการบวม ช้ำ หรืออักเสบบริเวณที่ฉีดเท่านั้น แต่ในกรณีที่เกิดภาวะแทรกซ้อนทางหลอดเลือดอย่างรุนแรง อาจเกิดภาวะของโปรแกรมฉีดฟิลเลอร์อุดกั้นหลอดเลือดปอด หรือ Pulmonary Embolism (PE) ได้ ซึ่งเป็นภาวะที่มีสิ่งอุดกั้นเข้าไปขัดขวางหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงปอด และอาจส่งผลต่อการทำงานของหัวใจและระบบไหลเวียนโลหิตจนเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ แม้จะเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้น้อยก็ตาม

สิ่งสำคัญคือ ในการรับบริการโปรแกรมฉีดฟิลเลอร์ไม่ได้หมายความว่าจะเกิด Pulmonary Embolism ทุกครั้ง แต่ควรทำความเข้าใจว่าภาวะนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร มีอาการแบบไหน และก่อนฉีดควรพิจารณาเรื่องใดบ้าง เพื่อให้สามารถตัดสินใจรับบริการได้อย่างรอบคอบ

ภาวะ Pulmonary Embolism จากโปรแกรมฉีดฟิลเลอร์คืออะไร?

Pulmonary Embolism (PE) คือภาวะที่มีสิ่งอุดกั้นเคลื่อนเข้าสู่หลอดเลือดแดงของปอด ทำให้เลือดไหลผ่านหลอดเลือดบริเวณนั้นลดลงหรือถูกขัดขวาง โดยทั่วไปสิ่งอุดกั้นอาจเป็นลิ่มเลือด ไขมัน หรือวัสดุอื่น ๆ ที่เคลื่อนที่ไปตามกระแสเลือด

ในกรณีที่เกี่ยวข้องกับการฉีดสารเติมเต็ม มีรายงานภาวะหลอดเลือดปอดอุดกั้นที่ไม่ได้เกิดจากลิ่มเลือด (Non-thrombotic Pulmonary Embolism) ซึ่งหมายถึงการอุดกั้นหลอดเลือดปอดที่ไม่ได้เกิดจากลิ่มเลือด แต่เกี่ยวข้องกับวัสดุที่เข้าสู่ระบบหลอดเลือดและเคลื่อนไปตามการไหลเวียนของเลือด

อย่างไรก็ตาม ภาวะนี้แตกต่างจาก Pulmonary Embolism ที่พบโดยทั่วไปจากลิ่มเลือด และการเกิดภาวะดังกล่าวหลังฉีดสารเติมเต็มถือเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้น้อย

โปรแกรมฉีดฟิลเลอร์สามารถไปอุดกั้นหลอดเลือดปอดได้อย่างไร?

กลไกที่อธิบายได้คือ หากวัสดุจากการฉีดเข้าสู่หลอดเลือดโดยไม่ตั้งใจ วัสดุดังกล่าวอาจเคลื่อนที่ไปตามการไหลเวียนของเลือด โดยในกรณีที่เข้าสู่ระบบหลอดเลือดดำ สามารถมีเส้นทางไปยังหัวใจด้านขวา ก่อนที่หัวใจจะสูบฉีดเลือดเข้าสู่หลอดเลือดแดงปอด

สามารถอธิบายเส้นทางโดยง่ายได้ดังนี้

วัสดุเข้าสู่หลอดเลือด จากนั้นไหลกลับเข้าสู่หัวใจด้านขวา และถูกส่งเข้าสู่หลอดเลือดแดงปอด ซึ่งอาจทำให้เกิดการอุดกั้นหลอดเลือดปอดได้ 

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรเข้าใจว่า “เมื่อโปรแกรมฉีดฟิลเลอร์เข้าสู่หลอดเลือดแล้วจะต้องไปถึงปอดเสมอ” เพราะการเกิด Pulmonary Embolism ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งชนิดและลักษณะของวัสดุ ตำแหน่งและลักษณะของหลอดเลือด รวมถึงกลไกที่เกิดขึ้นระหว่างการฉีด

หมายเหตุ: กลไกดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า ภาวะนี้สามารถเกิดขึ้นได้ในทางกายวิภาค แต่ไม่ได้หมายความว่าจะเกิดขึ้นเป็นประจำจากการฉีดฟิลเลอร์ทั่วไป 

Pulmonary Embolism ต่างจากภาวะหลอดเลือดอุดตันบริเวณใบหน้าหลังทำโปรแกรมฉีดฟิลเลอร์อย่างไร?

แม้ทั้งสองภาวะจะเกี่ยวข้องกับการอุดกั้นหลอดเลือด แต่ตำแหน่งที่เกิดปัญหาและผลกระทบต่อร่างกายแตกต่างกัน

ประเด็น	ภาวะหลอดเลือดอุดกั้นจากสารเติมเต็ม (Vascular Occlusion)	ภาวะหลอดเลือดปอดอุดกั้น (Pulmonary Embolism)
ตำแหน่ง	หลอดเลือดบริเวณที่ฉีดหรือบริเวณใกล้เคียง	หลอดเลือดแดงของปอด
กลไก	โปรแกรมฉีดฟิลเลอร์อาจเข้าไปเกี่ยวข้องกับหลอดเลือด หรือเกิดการกดเบียดหลอดเลือด	สิ่งอุดกั้นเคลื่อนเข้าสู่ระบบไหลเวียนและไปอุดกั้นหลอดเลือดปอด
อาการที่อาจพบ	ปวดผิดปกติ สีผิวเปลี่ยนแปลง หรือมีสัญญาณว่าเลือดไปเลี้ยงเนื้อเยื่อลดลง	หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก หัวใจเต้นเร็ว หน้ามืด หรือเป็นลม
ผลกระทบ	อาจทำให้เนื้อเยื่อบริเวณนั้นได้รับเลือดไม่เพียงพอ และในกรณีรุนแรงอาจกระทบต่อการมองเห็นหรือระบบประสาท	อาจกระทบการไหลเวียนเลือดในปอด การทำงานของหัวใจ และระบบไหลเวียนโลหิต

ทำไมภาวะของโปรแกรมฉีดฟิลเลอร์อุดกั้นหลอดเลือดปอด (Pulmonary Embolism) จึงอันตรายถึงชีวิต?

Pulmonary Embolism อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ หากการอุดกั้นทำให้เลือดไหลผ่านปอดลดลงอย่างมาก เพราะปอดเป็นส่วนสำคัญในการแลกเปลี่ยนออกซิเจน และการอุดกั้นยังสามารถเพิ่มภาระการทำงานของหัวใจด้านขวา

หากการอุดกั้นมีความรุนแรง อาจเกิดผลกระทบต่อเนื่อง เช่น

• เลือดไหลผ่านหลอดเลือดปอดลดลง
• การแลกเปลี่ยนออกซิเจนผิดปกติ
• หัวใจด้านขวาต้องทำงานหนักขึ้น
• ความดันโลหิตอาจลดลง
• ระบบไหลเวียนโลหิตอาจล้มเหลวในกรณีรุนแรง

หมายเหตุ: ความรุนแรงของภาวะหลอดเลือดอุดกั้นไม่ได้ขึ้นอยู่เพียงว่ามีสิ่งอุดตันหรือไม่ แต่ต้องพิจารณาด้วยว่า อุดตันบริเวณใด มีความรุนแรงมากน้อยเพียงใด และส่งผลต่อหัวใจและระบบไหลเวียนโลหิตอย่างไร 

อาการของภาวะหลอดเลือดปอดอุดกั้น หลังทำโปรแกรมฉีดฟิลเลอร์มีอะไรบ้าง?

หากหลังฉีดสารเติมเต็มมีอาการผิดปกติทางการหายใจหรือระบบไหลเวียนโลหิต โดยเฉพาะอาการที่เกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์โดยเร็ว เพราะอาการเพียงอย่างเดียวไม่สามารถยืนยันได้ว่าเป็นภาวะหลอดเลือดปอดอุดกั้น (Pulmonary Embolism)

อาการที่ควรให้ความสำคัญ ได้แก่

• หายใจลำบากหรือหายใจไม่อิ่ม โดยเฉพาะหากเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน
• เจ็บหรือแน่นหน้าอก
• หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ
• หน้ามืดหรือเวียนศีรษะ
• เป็นลม
• อ่อนแรงหรือรู้สึกผิดปกติอย่างมาก โดยเฉพาะเมื่อเกิดร่วมกับอาการทางการหายใจหรือระบบไหลเวียนโลหิต
• ในกรณีรุนแรงอาจมี ความดันโลหิตต่ำหรือระบบไหลเวียนโลหิตล้มเหลว

หมายเหตุ: อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าเป็น Pulmonary Embolism อย่างแน่นอน เพราะสามารถเกิดจากภาวะอื่นได้เช่นกัน แต่หากเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลันหลังหัตถการ ไม่ควรวินิจฉัยด้วยตนเองและควรได้รับการประเมินจากแพทย์ 

หากมีอาการผิดปกติหลังทำโปรแกรมฉีดฟิลเลอร์ ควรทำอย่างไร?

หลังฉีดแล้วมีอาการหายใจลำบาก หายใจไม่อิ่ม เจ็บหรือแน่นหน้าอก หน้ามืด หรือเป็นลม ควรแจ้งแพทย์หรือสถานพยาบาลทันที

แต่ถ้ามีอาการรุนแรงหรือมีลักษณะเข้าข่ายภาวะฉุกเฉิน เช่น หายใจลำบากมาก เจ็บหน้าอกรุนแรง หน้ามืดอย่างมาก หรือหมดสติ ควรเข้าสู่ระบบการแพทย์ฉุกเฉินโดยเร็ว ไม่ควรรอดูอาการเป็นเวลานานหรือพยายามประเมินและรักษาด้วยตนเอง เนื่องจากการวินิจฉัย Pulmonary Embolism จำเป็นต้องอาศัยการประเมินจากแพทย์และการตรวจที่เหมาะสม

ปัจจัยอะไรที่อาจเพิ่มความเสี่ยงจากทำโปรแกรมฉีดฟิลเลอร์?

ความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนทางหลอดเลือดไม่ได้ขึ้นอยู่กับชนิดของโปรแกรมฉีดฟิลเลอร์เพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับหลายปัจจัยร่วมกัน ได้แก่

1. กายวิภาคของแต่ละบุคคล

ตำแหน่งและแนวทางของหลอดเลือด เส้นประสาท และชั้นเนื้อเยื่อในใบหน้าอาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล การเข้าใจกายวิภาคจึงเป็นพื้นฐานสำคัญของการวางแผนฉีด

2. ตำแหน่งและชั้นเนื้อเยื่อ

บริเวณที่จะฉีดมีโครงสร้างใต้ผิวแตกต่างกัน การวางฟิลเลอร์จึงต้องพิจารณาตำแหน่งและชั้นเนื้อเยื่อให้เหมาะสมกับบริเวณนั้น

3. เทคนิคการฉีด

วิธีการวางเข็มหรืออุปกรณ์ ตำแหน่งที่ฉีด และแนวทางการวางฟิลเลอร์ ล้วนเป็นปัจจัยที่แพทย์ต้องพิจารณาร่วมกับกายวิภาคของแต่ละบุคคล

4. ปริมาณและแรงดัน

ปริมาณและแรงดันระหว่างการฉีดควรเหมาะสมกับตำแหน่งและเนื้อเยื่อ โดยแพทย์ต้องพิจารณาปัจจัยเหล่านี้ร่วมกับแผนการฉีด ไม่ใช่ใช้หลักเดียวกับทุกบริเวณ

5. ความรู้และประสบการณ์ของแพทย์

แพทย์ควรมีความเข้าใจกายวิภาคของใบหน้า สามารถประเมินความแตกต่างของแต่ละบุคคล วางแผนการฉีดอย่างเหมาะสม และมีแนวทางรับมือเมื่อสงสัยภาวะแทรกซ้อน

ดังนั้น การประเมินความปลอดภัยของการฉีดสารเติมเต็ม ไม่ควรพิจารณาเพียงว่า “สารเติมเต็มชนิดไหนอันตรายที่สุด” แต่ควรดูองค์ประกอบโดยรวม ทั้งผลิตภัณฑ์ ผู้ให้บริการ กายวิภาค ตำแหน่ง และเทคนิคการฉีด รวมถึงกระบวนการดูแลก่อนและหลังรับบริการ 

บริเวณไหนของการฉีดสารเติมเต็มที่ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ?

ไม่มีบริเวณใดที่ควรถูกตีความว่า “ปลอดภัย” หรือ “อันตราย” จากชื่อบริเวณเพียงอย่างเดียว เพราะความเสี่ยงขึ้นอยู่กับกายวิภาค ตำแหน่งของหลอดเลือด ชั้นเนื้อเยื่อ และเทคนิคที่ใช้ร่วมกัน

อย่างไรก็ตาม บริเวณที่มีโครงสร้างหลอดเลือดสำคัญหรือมีความซับซ้อนทางกายวิภาค เช่น ขมับ จมูก ร่องแก้ม และคาง จำเป็นต้องได้รับการประเมินอย่างละเอียดก่อนฉีด

• ขมับ: มีโครงสร้างหลอดเลือดและเส้นประสาทหลายชั้น
• จมูก: มีโครงข่ายหลอดเลือดที่สำคัญ จึงต้องวางแผนการฉีดอย่างระมัดระวัง
• ร่องแก้ม: มีโครงสร้างใบหน้าและหลอดเลือดที่ต้องพิจารณาตามชั้นเนื้อเยื่อ
• คาง: ตำแหน่งและความลึกของโครงสร้างใต้ผิวแตกต่างกันในแต่ละบุคคล

หมายเหตุ: บริเวณที่ต้องระวังภาวะหลอดเลือดอุดกั้นจากสารเติมเต็ม (Vascular Occlusion) ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นบริเวณที่มีความเสี่ยงต่อภาวะหลอดเลือดปอดอุดกั้น (Pulmonary Embolism) โดยตรง เนื่องจากทั้งสองภาวะมีตำแหน่งและกลไกการเกิดที่แตกต่างกัน

ก่อนทำโปรแกรมฉีดฟิลเลอร์ ควรเลือกแพทย์และคลินิกอย่างไร? 

สำหรับคนที่กำลังตัดสินใจฉีดสารเติมเต็ม ควรพิจารณามากกว่าราคา โปรโมชัน หรือชื่อผลิตภัณฑ์ โดยอาจใช้คำถามต่อไปนี้เป็นเช็กลิสต์ก่อนรับบริการ 

1. มีแพทย์ประเมินก่อนฉีดหรือไม่?

ก่อนทำโปรแกรมฉีดฟิลเลอร์ ควรมีแพทย์ประเมินปัญหา สภาพใบหน้า และความเหมาะสมของการฉีดก่อนวางแผน เพื่อให้ทราบว่าบริเวณใดจำเป็นต้องแก้ไข และแนวทางใดเหมาะกับแต่ละบุคคล

2. แพทย์อธิบายความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อนให้เข้าใจหรือไม่?

ผู้รับบริการควรได้รับข้อมูลทั้งประโยชน์ ข้อจำกัด และความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น เช่น Vascular Occlusion หรือภาวะหลอดเลือดอุดตัน รวมถึงแนวทางปฏิบัติเมื่อพบความผิดปกติ เพื่อใช้ประกอบการตัดสินใจก่อนรับบริการ

3. มีการประเมินกายวิภาคและตำแหน่งที่จะฉีดหรือไม่?

กายวิภาคของใบหน้าแตกต่างกันในแต่ละบุคคล การวางแผนจึงควรพิจารณาตำแหน่ง ชั้นเนื้อเยื่อ และโครงสร้างหลอดเลือดในบริเวณที่จะฉีด ไม่ควรใช้ตำแหน่งหรือเทคนิคเดียวกันกับทุกคน

4. เลือกผลิตภัณฑ์และปริมาณอย่างไร?

ควรเลือกผลิตภัณฑ์และปริมาณจากปัญหา ตำแหน่ง ลักษณะเนื้อเยื่อ และเป้าหมายของการฉีด โดยแพทย์เป็นผู้ประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล แทนการกำหนดปริมาณจากสูตรเดียว

5. หากเกิดภาวะแทรกซ้อน มีแนวทางรับมืออย่างไร?

ควรสอบถามว่าสถานพยาบาลมีแนวทางประเมินและรับมือกับภาวะแทรกซ้อนอย่างไร รวมถึงมีช่องทางให้ติดต่อแพทย์หรือสถานพยาบาลเมื่อเกิดอาการผิดปกติหลังทำหรือไม่ เพราะการมีระบบติดตามเป็นอีกส่วนสำคัญของการดูแลหลังฉีด

Rassapoom Clinic มีแนวทางลดความเสี่ยงจากภาวะของโปรแกรมฉีดฟิลเลอร์อุดกั้นหลอดเลือดปอดอย่างไร? 

Rassapoom Clinic ให้ความสำคัญกับการลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนตลอดกระบวนการ ตั้งแต่การประเมินก่อนทำ การวางแผนโดยแพทย์ ไปจนถึงการสังเกตอาการหลังรับบริการ โดยให้ความสำคัญกับการประเมินเป็นรายบุคคลมากกว่าการใช้แนวทางเดียวกับทุกคน

ประเมินโดยแพทย์ก่อนรับบริการ

ก่อนทำ แพทย์จะประเมินปัญหา สภาพใบหน้า และบริเวณที่ต้องการแก้ไข เพื่อพิจารณาความเหมาะสมของการฉีด รวมถึงกำหนดแนวทางการดูแลให้สอดคล้องกับปัญหาและความต้องการของแต่ละบุคคล

ประเมินกายวิภาคและวางแผนการฉีด

การฉีดสารเติมเต็มต้องอาศัยความเข้าใจโครงสร้างใต้ผิว โดยเฉพาะชั้นเนื้อเยื่อและตำแหน่งของหลอดเลือดในบริเวณที่จะฉีด แพทย์จึงนำข้อมูลด้านกายวิภาคมาประกอบการวางแผน เพื่อกำหนดตำแหน่งและแนวทางการฉีดให้เหมาะกับแต่ละบริเวณ

เลือกผลิตภัณฑ์ ปริมาณ และเทคนิคตามแต่ละบุคคล

สารเติมเต็มของแต่ละผลิตภัณฑ์มีคุณสมบัติแตกต่างกัน การเลือกจึงไม่ได้พิจารณาจากชื่อผลิตภัณฑ์เพียงอย่างเดียว แต่ดูร่วมกับปัญหา ตำแหน่ง ลักษณะเนื้อเยื่อ และเป้าหมายของการฉีด รวมถึงกำหนดปริมาณและเทคนิคให้เหมาะกับแผนการดูแลของแต่ละบุคคล

ติดตามและสังเกตอาการหลังทำ

หลังฉีด ผู้รับบริการจะนั่งพักสังเกตอาการประมาณ 15–30 นาที ก่อนกลับ เพื่อประเมินอาการเบื้องต้นและรับทราบแนวทางการติดต่อคลินิก หากพบความผิดปกติหลังรับบริการ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับภาวะของโปรแกรมฉีดฟิลเลอร์อุดกั้นหลอดเลือดปอด